استفاده از معماری یخدان های سنتی در ساختمان های جدید می تواند راه حلی برای خنک کردن ساختمان های جدید با کمترین هزینه باشد.
ترکیب یخدان های سنتی با دودکش خورشیدی نیز می تواند یک راه حل برای تولید برق باشد.
در واقع می توان به یک سیستم ترکیبی دست یافت که نه تنها برای خنک کردن ساختمان ها از برق استفاده نمی کند بلکه تولید برق هم دارد.
عملکرد یخدان های سنتی
- سرد کردن یخچال های قدیمی به چه صورت انجام می شد؟ در پاسخ به این پرسش اینگونه توضیح خواهیم داد. برای تهیه یخ در فصول سرد مانند زمستان حوضچه هایی در قسمت زیرین دیوار بلند می ساختند. که به میزان مشخصی در این حوضچه ها آب می ریختند. گرمای گرفته شده از سطح آب در طول شب موجب یخ بستن آب درون حوضچه ها می شد. این روند تا زمانی که مقدار آب مشخصی بر روی یخ ایجاد شود، تکرار می شد. تا در نهایت قطر یخ به میزان مورد نیاز برسد.
- در طول روز صاحبان یخچال ها به سراغ یخ تشکیل شده درون حوض ها می رفتند. سپس با استفاده از تجهیزات و وسایلی که داشتند، اقدام به خرد کردن یخ ها می کردند. سپس با استفاده از طناب و زنجیر یخ ها را به مخزنی که از قبل آماده کرده بودند، منتقل می کردند. در فصول گرم و تابستان، افراد برای اینکه بتوانند به راحتی یخ ها را استفاده نمایند. میان لایه های یخ، ساقه های گندم یا کاه قرار می دادند. سپس یخ ها را از گودال خارج کرده و آنها را جهت فروش به بازار منتقل می کردند. این یخچال های قدیمی در تمامی فصول از یخ مورد نیاز افراد برخوردار بودند و می توانستند از یخ ها آن استفاده نمایند.
معماری یخدان ها
- علاوه بر این سازه خود یخدان دارای چند ویژگی بود:
- به دلیل ساختار هرمی شکل، در تمام روز، حداکثر نیمی از سقف آفتاب می خورد و نیمی از سقف همواره در سایه است. در معماری مدرن می توان با پوشاندن سقف با سلول خورشیدی از آفتاب خوردن نیمه سقف هم استفاده کرد. با توجه به تابش زاویه دار خورشید. این ویژگی باعث عمود تر شدن زاویه تابش خورشید به سلول ها و افزایش بازده آن ها می شود.
- ساختار هرمی از داخل، زاویه تابش حرارتی از سقف به کف ساختمان را زیاد می کند. که باعث کاهش جذب تابش توسط کف ساختمان و کاهش دمای ساختمان می شود.
- ارتفاع بلند و گنبد یخدان باعث چرخش هوا در اثر تغییر فشار می شد. علاوه بر این گرم شدن بخش بالایی گنبد به افزایش سرعت باد کمک می کند.
- طبق معادله برنولی به دلیل سوراخ کوچک بالای سقف و ساختار هرمی گنبد یخدان. فشار در بالا باز هم کاهش می یابد و سرعت باد زیاد می شود.
دودکش خورشیدی
دودکش خورشیدی یا برج نیرو از سه عنصر اصلی ساخته شدهاست:
- جمعکننده هوا
- برج یا همان دودکش
- توربینهای باد این دستگاه
این سیستم مجموعهای دایرهای هلیوستاتها را با یک ناحیه دایرهای زمین که پوشش شیشهای دارد و برج گیرندهٔ مرکزی را با یک دودکش که یک توربین بادی در آن قرار دارد جایگزین شدهاست. وجود سقف و زمین زیر آن به عنوان یک کلکتور یا جمعکننده خورشیدی عمل میکند.
انتشارات شهیدحاج قاسم سلیمانی حامی طرح های نوین اسلامی ایرانی.